Museum Het Pakhuis naar landelijke finale Erfgoedvrijwilligersprijs

Bijna 2.000 bezoekers lieten zich de afgelopen twee weekenden meevoeren in het mysterieuze verhaal van Dossier Houtdorp. Vier avonden lang brachten zo'n 85 vrijwilligers, dansers en lokale ondernemers een vergeten stukje Ermelose geschiedenis tot leven.

Het succes krijgt bovendien een bijzonder vervolg: de Theaterwandeling van Museum Het Pakhuis is één van de twaalf finalisten van de landelijke Erfgoedvrijwilligersprijs 2026 en vertegenwoordigt daarmee de provincie Gelderland.

Het voormalige sportcomplex Calluna vormde het decor voor een van de meest mysterieuze moordzaken uit de Veluwse geschiedenis. Bezoekers reisden terug naar 1921, naar het buurtschap Houtdorp, waar de welgestelde vrouwen Lijsje Pater en haar nicht Rikje Bouwers op gewelddadige wijze om het leven kwamen. Drie mannen werden destijds voor de dubbele moord veroordeeld, maar bleven tot hun dood ontkennen. Wat gebeurde er die bewuste nacht? Tijdens de theaterwandeling werden bezoekers uitgedaagd om zelf aanwijzingen te verzamelen, verbanden te leggen en zich een beeld te vormen van de gebeurtenissen.
 
Theater, dans en nieuwe technologie
De voorstelling combineerde historische scènes met muziek, dans en moderne technologie. Dit jaar verzorgde Top Sport en Dans onder leiding van Marlous Janssen de opening met een dans- en spelpresentatie. Ook de dansgroep van Anouk Dance Experience werkte opnieuw mee. In de slotscène werden bezoekers verrast met een augmented reality-ervaring, ontwikkeld in samenwerking met Dropstuff Media. Dankzij deze technologie kwam het verhaal op een eigentijdse manier nog dichterbij.

Storm trotseren
Niet alles verliep overigens volgens plan. Het eerste weekend kregen spelers en organisatie te maken met storm en flinke regenbuien. Toch bleef het enthousiasme groot. Het tweede weekend waren de weersomstandigheden een stuk gunstiger en konden bezoekers volop genieten van de voorstelling.
 
„Wat jaren geleden begon met een klein gezelschap, is uitgegroeid tot een groots evenement”, vertelt medeorganisator Natalie Overkamp van Museum Het Pakhuis. „Voor iedere editie doen we een jaar lang onderzoek, schrijven we een nieuw script en werken we aan de repetities, kostuums en opbouw. Het is fantastisch om te zien hoe al die inspanningen samenkomen in een voorstelling die zoveel mensen weet te raken.”
 
Jong en oud brengen erfgoed tot leven
De kracht van de Theaterwandeling zit volgens de organisatie vooral in de samenwerking. Jongeren en ervaren vrijwilligers werken samen aan historisch onderzoek, decor, kostuums en spel. De jongste deelnemer is tien jaar, de oudste 75. Juist die ontmoeting tussen generaties maakt het project bijzonder.
 
Ook lokale ondernemers dragen al jaren bij aan de productie. „Het is prachtig om te zien hoeveel mensen zich hiervoor inzetten. Jongeren brengen hun creativiteit en ideeën mee, terwijl oudere deelnemers hun kennis en ervaring delen. Zo geven we niet alleen historische verhalen door, maar bouwen we ook aan nieuwe verbindingen. Erfgoed leeft, zeker als je het samen tot leven brengt”, aldus Overkamp.
 
Gelderland vertegenwoordigd in landelijke finale
Alsof de grote belangstelling nog niet genoeg reden tot trots is, wacht deze vrijwilligersgroep een nieuwe uitdaging. De Theaterwandeling van Museum Het Pakhuis is geselecteerd als één van de twaalf finalisten van de Erfgoedvrijwilligersprijs 2026. Uit maar liefst 124 inzendingen werden twaalf bijzondere vrijwilligersteams geselecteerd, één uit iedere provincie.
 
„Dat we provinciewinnaar zijn geworden en nu naar de landelijke finale mogen, kwam echt als een enorme verrassing”, vertelt Overkamp. „Het voelt als een prachtige erkenning voor iedereen die aan dit project heeft meegewerkt.” De Erfgoedvrijwilligersprijs is een initiatief van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en zet bijzondere vrijwilligersteams in de erfgoedsector in het zonnetje. De twaalf finalisten maken kans op de hoofdprijs van 10.000 euro. De tweede en derde plaats ontvangen ieder 5.000 euro. De helft van het prijzengeld is vrij te besteden; de andere helft is bedoeld voor kennisoverdracht binnen het vrijwilligerswerk.
 
Stemmen op Het Pakhuis
Het publiek kan vanaf 1 november tot en met 1 december stemmen op zijn favoriete vrijwilligersteam via www.erfgoedvrijwilligersprijs.nl. De publieksstem telt voor de helft mee in de einduitslag. De andere helft wordt bepaald door een onafhankelijke vakjury. Op vrijdag 11 december maakt minister Rianne Letschert van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap tijdens een feestelijke bijeenkomst in de Koninklijke Schouwburg in Den Haag bekend welk team de prijs wint.
 
„We hopen natuurlijk op zoveel mogelijk stemmen uit de regio”, besluit Overkamp. „Deze finaleplaats is een kroon op het werk van alle vrijwilligers. Het laat zien wat je met enthousiasme, creativiteit en samenwerking kunt bereiken. Daar mogen we met elkaar ontzettend trots op zijn.”