Zilveren Pauw voor historicus Peter Yska vanwege buitengewone verdiensten voor Ermelo

Gemeentelijke onderscheiding uitgereikt door burgemeester Hans van Daalen voor 25 jaar diepgravend onderzoek naar het collectieve geheugen en de lokale oorlogsgeschiedenis.

Burgemeester Hans van Daalen heeft op woensdag 15 juli 2026 de Zilveren Pauw uitgereikt aan de heer Peter Yska

De gemeente Ermelo heeft deze gemeentelijke erepenning unaniem toegekend op voordracht van de Werkgroep Joodse Slachtoffers Ermelo en de Vereniging Historisch Ermeloo. Yska ontvangt de eervolle onderscheiding voor zijn indrukwekkende, vrijwillige inzet in de afgelopen kwarteeuw ter behoud van het collectieve geheugen van het dorp.

Peter Yska geldt binnen de gemeente Ermelo al 25 jaar als dé autoriteit op het gebied van de lokale geschiedenis. Waar de blik in het dagelijks leven vaak gericht is op de toekomst, dook Yska onvermoeibaar de archieven in om verhalen die dreigden te vervagen voor het nageslacht te bewaren. Zijn speurwerk heeft in het bijzonder geleid tot een dieper inzicht in de impact van de Tweede Wereldoorlog op de Ermelose gemeenschap.

Onmisbare steen aan het collectieve geheugen
Het onderzoek van de heer Yska resulteerde tot op heden in ongeveer 100 diepgravende artikelen in Van ’t Erf van Ermeloo, het verenigingsblad van de Vereniging Historisch Ermeloo. Daarbij richtte hij zich niet alleen op de grote historische lijnen, maar juist op de menselijke, individuele drama's. Zo bracht hij gedetailleerd het lot in kaart van weggevoerde Joodse gezinnen – zoals de familie Staal uit de Stationsstraat en de kinderen Beem – en reconstrueerde hij de exacte locaties van arrestaties en wegvoeringen aan onder meer de Ericalaan en de Groeneweg.

Daarnaast verrichtte Yska baanbrekend onderzoek naar het wegvoeren van Joodse verstandelijk gehandicapten uit de Ermelose zorginstellingen 's Heeren Loo en Veldwijk en bracht hij de hartverscheurende correspondentie rondom deze kinderen aan het licht. Ook zijn historisch-militair onderzoek naar de Duitse aanwezigheid en de luchtafweer in de regio Ermelo/Harderwijk geldt als een waardevolle historische bron.

Burgemeester van Daalen: "U heeft achterom gekeken naar de verhalen die dreigden te vervagen. Daarmee heeft u een immense bijdrage geleverd aan het collectieve geheugen van Ermelo en aan de bewustwording onder jongere generaties. U heeft Ermelo niet alleen historisch rijker gemaakt; u heeft gesproken voor verbinding, compassie en blijvende herinnering."

Fundament onder 41 Stolpersteine
Het nauwgezette speurwerk van Peter Yska vormde tevens de directe wetenschappelijke en feitelijke fundering voor de plaatsing van maar liefst 41 Stolpersteine (struikelstenen) in de gemeente Ermelo. Deze gedenkstenen, geplaatst bij voormalige woon- en onderduikadressen, zorgen ervoor dat voorbijgangers dagelijks herinnerd worden aan de namen van de lokale slachtoffers.